Plac budowy, hala produkcyjna, magazyn i warsztat bywają na tyle głośne, że przez lata pracy mogą uszkodzić słuch, a szkoda narasta tak powoli, że większość osób zauważa ją dopiero po latach. Według danych za 2020 r. cytowanych przez CIOP-PIB w warunkach zagrożenia hałasem pracowało w Polsce ponad 181 tys. osób; więcej o tym piszemy w tekście o skutkach pracy w hałasie bez ochronników słuchu. Ta strona to punkt wyjścia do wszystkich poradników Bollsen o zatyczkach i stoperach do uszu do pracy, czyli, w języku przepisów, o ochronnikach słuchu dousznych (wkładkach przeciwhałasowych): czego wymaga prawo, ile ochrony potrzebuje Twoje stanowisko i jak ją dobrać oraz nosić. Jeśli chcesz od razu porównać rodzaje ochronników, zacznij od poradnika jakie zatyczki do uszu do pracy wybrać. Zestawia on zatyczki wielorazowe, piankowe i na pałąku oraz nauszniki.
Kiedy w pracy potrzebujesz ochronników słuchu?
O tym decydują w Polsce dwa akty: rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 5 sierpnia 2005 r. i rozporządzenie z 12 czerwca 2018 r. w sprawie NDS i NDN. Liczby dotyczą Twojej średniej ekspozycji dziennej lub tygodniowej, a nie jednego głośnego momentu. Wszystkie progi wyjaśnia poradnik normy hałasu w pracy.
80 dB: próg działania
Poziom ekspozycji odniesiony do 8 godzin pracy (lub 135 dB szczytowego poziomu dźwięku C). Jeśli hałasu nie da się ograniczyć inaczej, pracodawca udostępnia ochronniki słuchu i informuje o ryzyku.
85 dB: NDN
Najwyższe dopuszczalne natężenie, razem z 115 dB maksymalnego poziomu dźwięku A i 135 dB szczytowego poziomu C. Pracodawca udostępnia ochronniki i nadzoruje ich stosowanie, wprowadza program działań, znaki i strefy.
Pod ochronnikiem
Narażenie indywidualne, czyli poziom po uwzględnieniu tłumienia ochronnika, nie może przekroczyć NDN. Progi działania ocenia się bez ochronników.
Przepisy każą najpierw ograniczać hałas u źródła i organizacją pracy, a zatyczki lub nauszniki dopiero pokrywają to, co zostaje. Ochronnik słuchu to więc jeden ze środków w obowiązkach pracodawcy, nigdy całość. Gdzie musi pojawić się znak nakazu i strefa, opisuje ten sam tekst o normach hałasu. To informacja ogólna, a nie porada prawna.
Jak głośna jest Twoja praca i ile ochrony potrzebujesz?
Wiele maszyn i narzędzi pracuje w zakresie ok. 85 do 110 dB(A) przy uchu operatora: piła tarczowa do drewna ok. 85 do 90 dB(A), wkrętarka udarowa z medianą ok. 94 dB(A), spalinowa piła łańcuchowa średnio 98,5 dB(A), a szlifierka kątowa przy cięciu kostki betonowej 106 do 108 dB(A). Przy zasadzie 3 dB każde 3 dB więcej skraca bezpieczny czas o połowę, więc przy 100 dB(A) dzienna dawka wyczerpuje się po ok. 15 minutach. Poziom i bezpieczny czas dla każdego narzędzia podaje tabela ile decybeli mają maszyny i narzędzia.
Więcej tłumienia nie zawsze znaczy lepiej. Według CIOP-PIB norma PN-EN 458 zaleca, by pod ochronnikiem zostawało 65 do 80 dB(A), a nie jak najmniej, bo osoba odcięta od otoczenia zdejmuje ochronnik, żeby porozmawiać (zasady doboru ochronników słuchu, CIOP-PIB). Rachunek jest prosty: od poziomu hałasu odejmij 80, a potem 65; przy 95 dB(A) szukasz tłumienia 15 do 30 dB. SNR to wskaźnik europejski, a amerykański NRR liczy się inaczej. Krok po kroku przeprowadza Cię przez to poradnik ile dB ochrony słuchu potrzebujesz, także przy hałasie impulsowym, gdzie SNR nie wystarcza do doboru.
Który poradnik pasuje do Twojej pracy?
Każde miejsce pracy ma własne źródła hałasu i własne praktyczne problemy, od kasku na budowie po wózki widłowe między regałami. Zacznij od swojego.
Zakład produkcyjny, magazyn i warsztat. W halach produkcyjnych i przy liniach pakujących hałas często przekracza próg działania, a zmiana trwa 8 do 12 godzin, więc liczy się ochronnik, który da się nosić bez przerwy. W magazynie dochodzą wózki widłowe, rampy i przenośniki, w warsztacie piły i szlifierki. Sprawdź poziom swoich maszyn w tabeli hałasu maszyn i narzędzi i naucz się dobrze zakładać zatyczki: poradnik jak włożyć zatyczki do uszu pokazuje też test dopasowania.
Jak dobrać i nosić zatyczki do pracy?
Właściwy ochronnik zależy od tego, jak głośno pracujesz, jak długo go nosisz, jak często go zdejmujesz i co jeszcze masz na głowie.
Przy hałasie ustalonym powyżej ok. 100 dB(A) i przy hałasie impulsowym stosuje się podwójną ochronę, czyli zatyczki pod nausznikami. Połączenie daje kilka decybeli więcej niż lepszy z dwóch ochronników, a nie sumę obu wartości tłumienia. Jak prawidłowo umieścić wkładkę, pokazuje też CIOP-PIB: prawidłowy sposób umieszczania wkładek przeciwhałasowych.
Co musi zrobić Twój pracodawca?
Pracodawca ma ocenić i zmierzyć hałas, ograniczyć go, nieodpłatnie dostarczyć ochronniki, przeszkolić Cię z ich stosowania i w wielu zawodach kierować na badania słuchu. Ty też masz obowiązki: Kodeks pracy wymienia używanie przydzielonych środków ochrony indywidualnej wśród obowiązków pracownika.
Czy można nosić zatyczki przez całą zmianę?
Tak, u większości osób, jeśli zatyczki są czyste, dobrze dopasowane i niewciśnięte za głęboko. Noszenie ich przez cały czas pobytu w hałasie znaczy więcej niż sama wartość tłumienia: według CIOP-PIB nawet chwilowe zdjęcie ochronnika w hałasie może zniweczyć efekt ochronny, a w sprawdzonych przepisach nie ma limitu godzin noszenia. Szczegóły, przerwy i higienę opisuje poradnik noszenie zatyczek cały dzień w pracy. Po nocnej zmianie przyda się tekst zatyczki do spania po nocnej zmianie.
Według CIOP-PIB, na podstawie normy PN-ISO 1999, przy ekspozycji 85 dB(A) przez 40 lat pracy (8 godzin dziennie) uszkodzony słuch będzie statystycznie miała jedna osoba na dziesięć (poradnik CIOP-PIB, PDF). Dlaczego ochrona słuchu ma znaczenie także poza pracą, opisuje temat ochrona słuchu a szumy uszne. Jeśli po pracy zauważysz dzwonienie w uszach albo słyszysz jak przez watę, porozmawiaj z lekarzem medycyny pracy lub lekarzem rodzinnym (POZ); jak działa skierowanie do laryngologa, wyjaśnia pacjent.gov.pl. Zatyczki do uszu Bollsen to ochrona słuchu, a nie wyroby medyczne.
Gdzie pasuje WorkPRO?
WorkPRO (SNR 24 dB, 139 zł) to nasza wielorazowa zatyczka do pracy: żółta, z dwiema lamelami z miękkiego, hipoalergicznego silikonu, badana wg PN-EN 352-2 w niemieckim laboratorium PZT GmbH na SNR 24 dB (H 24, M 21, L 19). Ma niski profil, więc mieści się pod nausznikami, a z każdej pary możesz korzystać do 100 razy. Jeśli nie znasz swojego rozmiaru, WorkPRO z pomiarem ucha AR KI Tech dobiera rozmiar online na podstawie dwóch zdjęć Twoich uszu.
Uczciwie o tym, co robi: WorkPRO to pasywna zatyczka, a nie filtr wybierający głosy. Wszystko cichnie o ok. 24 dB, a wysokie tony są tłumione nieco mocniej niż niskie, więc głosy też stają się cichsze. Sygnał ostrzegawczy na głośnej budowie pozostaje słyszalny, bo jest głośny, a nie dlatego, że zatyczka go wybiera. Według reguły 65 do 80 dB(A) tłumienie 24 dB pasuje do większości prac w hałasie ustalonym ok. 90 do 100 dB(A). Przy 85 do 88 dB(A) daje pod zatyczką mniej niż 65 dB(A), czyli nadmierną ochronę, a powyżej ok. 100 dB(A) WorkPRO należy nosić pod nausznikami, a nie samodzielnie.
Chcesz najpierw porównać WorkPRO z zatyczkami piankowymi i na pałąku? Uczciwe zestawienie znajdziesz w poradniku jakie zatyczki do uszu do pracy wybrać, a specjalistka od słuchu wyjaśnia, na co zwracać uwagę w ochronie słuchu. Wyposażasz cały zespół? Zajrzyj na stronę ochrona słuchu dla firm i zamówienia zespołowe.
