Nauszniki czy zatyczki do uszu w pracy? Co wybrać do swojego stanowiska

⏱️ Szacowany czas czytania: 12 min

Kluczowe wnioski

Nauszniki wydają się prostsze: zakładasz i gotowe. Zatyczki (stopery) są mniejsze, lżejsze i nie parzą w upale. Którą opcję wybrać do swojego stanowiska? To zależy od temperatury, kasku, okularów, rodzaju hałasu i tego, jak często zdejmujesz ochronniki w ciągu zmiany. Ten tekst pomaga podjąć decyzję na podstawie zaleceń CIOP-PIB, bez jednego uniwersalnego zwycięzcy. Pełniejszy przegląd typów ochrony słuchu znajdziesz w dziale zatyczki do uszu do pracy, a wybór szczegółowy omawiamy w poradniku jakie zatyczki do uszu do pracy wybrać.

Kiedy lepsze są zatyczki, a kiedy nauszniki?

Pod względem sposobu działania oba rozwiązania są pasywne: ograniczają dopływ dźwięku do ucha, nie wybierają, co wyciszyć. To ważne, bo w sieci często powtarza się, że jedna z form „przepuszcza mowę”, a druga „tłumi tylko hałas”. Tak nie jest: i jedne, i drugie zmniejszają głośność wszystkiego, w tym rozmów i sygnałów. Różnice dotyczą wygody, higieny i współpracy z innym sprzętem. Wskazówki CIOP-PIB, na których się opieramy, zebraliśmy w tabeli, a niżej rozwijamy każdy wiersz.

Upał, pot i długa zmiana

Gdy ochronniki trzeba nosić w wysokiej temperaturze lub przy dużej wilgotności, CIOP-PIB zaleca wkładki przeciwhałasowe, ponieważ nauszniki mogą powodować obfite pocenie się twarzy (poradnik CIOP-PIB „Ochronniki słuchu – dobór i użytkowanie”). Alternatywą są nauszniki z nakładkami pochłaniającymi wilgoć, ale ten sam poradnik zastrzega, że nakładki higieniczne mogą zmienić wartość tłumienia. Dlatego przy długiej zmianie w upale zatyczki zwykle wygrywają komfortem. O noszeniu ochronników przez cały dzień, przerwach i higienie przeczytasz w osobnym tekście o noszeniu zatyczek w pracy.

Kask, okulary ochronne i inne środki ochrony

Tu różnica jest największa. Według CIOP-PIB wkładki douszne mieszczą się w zewnętrznym przewodzie słuchowym, więc ich tłumienia nie zmniejszają inne środki ochrony indywidualnej, a one same nie zmniejszają skuteczności innych ochron (opracowanie CIOP-PIB o ochronnikach słuchu stosowanych z innymi środkami ochrony indywidualnej). Z nausznikami bywa inaczej: zauszniki okularów odkształcają poduszki uszczelniające. Przy okularach z szerokimi zausznikami tłumienie nauszników spadało o ponad 10 dB prawie w całym zakresie częstotliwości, a przy wąskich zausznikach nie więcej niż o 4 dB. Gogle z wąską taśmą nagłowną obniżały tłumienie nie więcej niż o 4–5 dB. Jeśli musisz łączyć nauszniki z okularami, wybieraj okulary z wąskimi, elastycznymi zausznikami, a pod kask rozważ zestaw nauszników na hełm (PN-EN 352-3) albo zatyczki. Szczegóły omawiamy w tekście o zatyczkach pod kask i okulary ochronne.

Higiena, kurz i brudne ręce

Zatyczki wkłada się do przewodu słuchowego, więc robisz to czystymi rękami. CIOP-PIB radzi też, by w zanieczyszczonym środowisku pracy (kurz, smary) unikać wkładek i regularnie sprawdzać, czy w miejscu kontaktu ochronnika z głową nie pojawia się podrażnienie skóry. W takim miejscu lepsze będą nauszniki. Jeśli odczuwasz ból, wydzielinę z ucha albo inne dolegliwości, porozmawiaj z lekarzem medycyny pracy, który pomoże wybrać odpowiedni typ ochronnika. Technikę zakładania opisujemy w tekście jak włożyć zatyczki do uszu.

Hałas przerywany czy ciągły?

Przy krótkich wejściach do hałaśliwej hali CIOP-PIB zaleca nauszniki albo wkładki ze sprężyną dociskową, bo najłatwiej je założyć. Przy pracy w hałasie przez większość zmiany liczy się natomiast komfort i to, czy ochronnik będzie noszony cały czas, a nie tylko wtedy, gdy hałas jest wyjątkowo dokuczliwy. Skuteczny ochronnik to taki, który faktycznie nosisz. Orientacyjne progi i zasady doboru poziomu tłumienia znajdziesz w tekście ile dB ochrony słuchu potrzebujesz, a przepisy opisujemy w materiale normy hałasu w pracy.

Jak rozpoznać, że ochronnik jest przebadany?

Według CIOP-PIB nauszniki powinny być trwale oznakowane numerem normy PN-EN 352-1 lub PN-EN 352-3, a wkładki przeciwhałasowe numerem normy PN-EN 352-2, umieszczonym bezpośrednio na opakowaniu lub urządzeniu dozującym. Ochronniki powinny mieć też znak CE. Zanim kupisz cokolwiek do pracy, sprawdź te oznaczenia, a dobór poziomu tłumienia skonsultuj ze służbą BHP. Nie traktuj jednak normy jako gwarancji komfortu: ten sam ochronnik może jednej osobie pasować, a drugiej uwierać (poradnik CIOP-PIB „Ochronniki słuchu – dobór i użytkowanie”). Dlatego CIOP-PIB zaleca, by pracownik mógł sam wybrać model spośród prawidłowo dobranych ze względu na tłumienie i warunki pracy.

Nauszniki aktywne i pasywne

Nauszniki aktywne mają elektronikę: aktywną redukcję hałasu, regulowane tłumienie albo łączność. Według CIOP-PIB aktywna redukcja zwiększa tłumienie głównie w zakresie niskich częstotliwości, a regulowane tłumienie poprawia zrozumiałość mowy w hałasie o dużej dynamice (zasady doboru ochronników słuchu na stronie CIOP-PIB). Gdy nie potrzebujesz elektroniki, pasywne nauszniki lub pasywne zatyczki są prostsze i lżejsze. Wybór między aktywnymi a pasywnymi ochronnikami słuchu rozwijamy w osobnym tekście.

Dla jakiego stanowiska zatyczki, a dla jakiego nauszniki?

Zatyczki sprawdzają się przy długiej zmianie w ciepłym lub wilgotnym miejscu, przy pracy w kasku i okularach oraz przy stałym hałasie, gdy chcesz mieć ochronnik niezauważalny na głowie. Nauszniki sprawdzają się przy częstym zdejmowaniu i zakładaniu, w zakurzonym lub zabrudzonym otoczeniu, gdy ręce są brudne, oraz tam, gdzie potrzebna jest łączność lub elektronika.

Jeśli szukasz zatyczek wielorazowych, zobacz WorkPRO (SNR 24 dB, 124 zł): pasywne wkładki z hipoalergicznego silikonu z dwiema lamelami, przebadane według PN-EN 352-2 (PZT GmbH), o żółtym kolorze, który łatwo zauważyć. SNR 24 dB (H 24, M 21, L 19) oznacza, że przy hałasie stałym wszystko cichnie o ok. 24 dB. Przy hałasie stałym na poziomie ok. 85–100 dB(A) mieści się to w typowym zakresie doboru. Tłumienie rośnie z częstotliwością, a głośny sygnał ostrzegawczy pozostaje słyszalny dlatego, że jest głośny. Porównanie zatyczek wielorazowych z piankowymi znajdziesz w tekście o zatyczkach wielorazowych i piankowych do pracy. Zatyczki Bollsen to środek ochrony indywidualnej słuchu, nie wyrób medyczny.

Podwójna ochrona: kiedy zatyczki pod nausznikami

Podwójna ochrona to jednoczesne noszenie zatyczek i nauszników. Sięga się po nią przy hałasie stałym powyżej ok. 100 dB(A) oraz przy hałasie impulsowym, czyli krótkich, gwałtownych impulsach o wysokim szczytowym poziomie dźwięku. Pojedynczy ochronnik bywa wtedy niewystarczający.

Najczęstszy błąd to dodawanie liczb: „SNR zatyczek plus SNR nauszników”. Tak się nie liczy. Tłumienie dwóch ochronników noszonych razem nie jest sumą ich wartości i nie da się jej wyliczyć z samych liczb na opakowaniach. Dlatego nie dodawaj wartości SNR z opakowań, tylko zapytaj służbę BHP o dobór oparty na pomiarze i danych producenta, najlepiej według zasad z poradnika CIOP-PIB.

W praktyce chodzi o to, by zatyczki były cienkie i nie rozpychały poduszek nauszników. WorkPRO ma niski profil i mieści się pod nausznikami. Dobór poziomu tłumienia do poziomu hałasu opisujemy w tekście ile dB ochrony słuchu potrzebujesz. Przy hałasie impulsowym potrzebny jest dobór oparty na pomiarze impulsów, a nie na jednej liczbie z opakowania.

A co z dziećmi?

Ten tekst dotyczy wyłącznie stanowisk pracy. Jeśli zastanawiasz się nad ochroną słuchu dziecka, zajrzyj do porównania słuchawki wygłuszające czy zatyczki dla dziecka. Dobór ochronników dla dorosłych w pracy rządzi się innymi zasadami niż dla dziecka.

Nauszniki czy zatyczki: szybka ściąga

Wybierz zatyczki, gdy pracujesz długo w upale, w kasku i okularach, a ręce możesz mieć czyste. Wybierz nauszniki, gdy często zdejmujesz ochronnik, pracujesz w kurzu albo potrzebujesz elektroniki. Powyżej ok. 100 dB(A) i przy impulsach noś zatyczki pod nausznikami. Szersze przeglądy: jakie zatyczki do uszu do pracy wybrać, a cały dział to zatyczki do uszu do pracy (stopery do uszu do pracy). Informacje podajemy na podstawie opracowań CIOP-PIB; w razie wątpliwości dotyczących zdrowia skonsultuj się z lekarzem medycyny pracy.