Zatyczki do uszu pod kask i okulary ochronne: jak łączyć środki ochrony

⏱️ Szacowany czas czytania: 10 min

Kluczowe wnioski

Okulary ochronne, kask i półmaska to na wielu stanowiskach obowiązkowy zestaw, a do tego dochodzi ochrona słuchu. Jak połączyć zatyczki do uszu pod kask i okulary ochronne, żeby żaden ze środków nie przeszkadzał drugiemu? Ten tekst powstał w ramach opisu, jak dobrać zatyczki do uszu do pracy (zatyczki, czyli stopery do uszu do pracy).

Podstawą jest opracowanie CIOP-PIB (opis jednoczesnego stosowania ochronników z innymi środkami ochrony). Dodajemy do niego własne obserwacje praktyczne, ale tam, gdzie to ważne, podajemy źródło. Gdzie nie mamy źródła, nie podajemy liczb.

Dlaczego okulary ochronne osłabiają nauszniki?

Nauszniki działają dzięki poduszkom uszczelniającym, które przylegają do głowy dookoła małżowiny. Każdy przedmiot, który wchodzi pod poduszkę, tworzy szczelinę. Dotyczy to zauszników okularów, taśm gogli i półmasek oraz elementów regulacji taśm. Według CIOP-PIB, w wielu przypadkach jednoczesne stosowanie nauszników i okularów ochronnych, gogli, półmasek czy masek pełnych powoduje, że skuteczność tłumienia nauszników jest zmniejszona.

Instytut dodaje, że odpowiedni wybór sprzętu może ograniczyć ten efekt: im węższe i lepiej dopasowane do twarzy zauszniki okularów, tym mniejszy ich wpływ na tłumienie. Przy goglach i półmaskach wybiera się modele z wąskimi taśmami, a elementy regulacji taśmy nie mogą odkształcać poduszek uszczelniających.

Tabela: kask, okulary, półmaska, osłona twarzy

Zestawienie opiera się na tym, co CIOP-PIB podaje o jednoczesnym stosowaniu ochronników z innymi środkami ochrony, oraz na opisie rodzajów ochronników. Nie podajemy w niej liczb tłumienia, bo zależą od konkretnych modeli.

Środek ochrony na głowie lub twarzy	Co dzieje się z nausznikami (wg CIOP-PIB)	Co zmieniają zatyczki
Okulary ochronne	zauszniki okularów zmniejszają skuteczność tłumienia; im węższe i lepiej dopasowane do twarzy, tym mniejszy wpływ	zauszniki okularów nie dotykają przewodu słuchowego, więc nie ma czego uszczelniać
Gogle, półmaski i maski pełne	taśmy nagłowne mogą obniżać tłumienie; wybiera się wąskie taśmy, a regulacja nie może odkształcać poduszek	taśmy przebiegają poza ochronnikiem; ochronnik siedzi w uchu
Przemysłowy hełm ochronny	zwykłe nauszniki z pałąkiem wymagają ułożenia sprężyny zgodnie z instrukcją; są też nauszniki mocowane do hełmu	zatyczki nie zależą od kształtu hełmu
Osłona twarzy, przyłbica	stosuje się zestawy nauszników z osłoną twarzy lub nauszniki mocowane do osłony	zatyczki zakłada się niezależnie od osłony

Kolumna po prawej to wniosek z samej konstrukcji: zatyczka znajduje się w zewnętrznym przewodzie słuchowym lub u jego wejścia, a nie na zewnątrz głowy. Według CIOP-PIB (rodzaje ochronników słuchu) nauszniki mogą być niezależne lub mocowane do innych środków ochrony, np. hełmów przemysłowych, przyłbic czy ochron twarzy.

Nauszniki na hełm i zestawy: kiedy mają sens

CIOP-PIB wymienia dwie drogi: wkładki przeciwhałasowe albo zintegrowane zestawy złożone z nauszników i innego środka ochrony, najczęściej z hełmem lub osłoną twarzy. Jeśli stosowanie wkładek jest niewskazane albo nie ma możliwości zastosowania zestawu, noszone są jednocześnie nauszniki i inne środki ochrony. Przy nausznikach mocowanych do hełmu CIOP-PIB (zakładanie nauszników) przypomina o odpowiednim dociśnięciu czasz, tak aby mechanizm przeskoczył z pozycji spoczynkowej na roboczą, i o sprawdzeniu, czy czasza dokładnie przylega do głowy. Porównanie obu typów w pracy opisujemy w tekście: nauszniki czy zatyczki do uszu w pracy.

Zatyczki pod kask i okulary: dlaczego niski profil ma znaczenie

Zatyczka, która wystaje z ucha, może zahaczać o zausznik okularów albo o czaszę nauszników. Dlatego w tym zestawie liczy się niski profil. WorkPRO o niskim profilu (124 zł) to wielorazowa zatyczka z hipoalergicznego silikonu, z dwiema lamelami, w żółtym kolorze, o SNR 24 dB (H 24 / M 21 / L 19), badana wg PN-EN 352-2. Ma niski profil, więc nauszniki mieszczą się na niej, a okulary i kask leżą jak zwykle.

Wszystko cichnie o ok. 24 dB. Przy hałasie ciągłym, w praktyce mniej więcej do 85–100 dB(A) na stanowisku, to rozsądny zakres. Przy hałasie wyższym lub udarowym stosuje się podwójną ochronę, czyli zatyczki pod nausznikami. Argumentem za zatyczkami w tym zestawie jest szczelność, a nie lepsza słyszalność: głośny sygnał pozostaje słyszalny dlatego, że jest głośny. Komunikaty i sygnały ostrzegawcze na stanowisku organizuje się w ramach zasad BHP.

Kolejność zakładania: zatyczki, okulary, kask

Zatyczki zakładaj jako pierwsze, zanim sięgniesz po okulary, półmaskę i kask. Według CIOP-PIB (umieszczanie wkładek przeciwhałasowych) przed wsunięciem wkładki odciąga się małżowinę uszną w celu wyprostowania przewodu słuchowego, wkładkę wsuwa, puszcza małżowinę i przytrzymuje wkładkę (w przypadku piankowych aż do pełnego rozprężenia). Cały proces krok po kroku opisujemy w poradniku: jak włożyć zatyczki do uszu.

1. Zatyczki. Załóż je suchymi, czystymi rękami i sprawdź, że dobrze siedzą.
2. Półmaska lub gogle. Ułóż taśmy tak, żeby nie dotykały zatyczek.
3. Okulary. Zauszniki powinny przechodzić nad zatyczką, bez nacisku na nią.
4. Kask. Sprawdź, że nic nie uwiera i że zatyczki nie zostały przesunięte.
5. Nauszniki, gdy są potrzebne. Załóż je na końcu, na zatyczki (podwójna ochrona).

Jeśli po założeniu kasku lub okularów czujesz, że zatyczka się przesunęła, wyjmij ją i załóż od nowa. Zatyczka niedosunięta lub poluzowana tłumi słabiej.

Praca na budowie i w warsztacie

Zestaw kask, okulary i półmaska jest szczególnie typowy dla budowy i warsztatu, gdzie dochodzi pył i hałas narzędzi. Szerszy opis hałasu na placu budowy znajdziesz w tekście: zatyczki do uszu na budowę. Jeśli dobierasz ochronę od początku, zacznij od tekstu: jakie zatyczki do uszu do pracy wybrać.

Czym różni się to od kasku motocyklowego?

Kask motocyklowy to osobny temat, bo dochodzi hałas wiatru i inne przepisy. Opisujemy to osobno: jak nosić zatyczki pod kaskiem motocyklowym. W tym tekście mowa o hełmach i środkach ochrony stosowanych w pracy.

Higiena i stan zatyczek

Wielorazowe zatyczki trzeba regularnie czyścić i konserwować zgodnie z zaleceniami producenta, a jednorazowe wymieniać (zob. CIOP-PIB: kontrola stanu ochronników). Zatyczki zakładaj czystymi rękami, a po pracy w pyle wyczyść je, zanim ich użyjesz ponownie. Jeśli zatyczki nie trzymają się w uchu, przyczyną bywa rozmiar. Wersja WorkPRO AR KI Tech (177 zł) ma rozmiar dobierany na podstawie zdjęcia ucha zrobionego telefonem, czyli dobrany rozmiar, a nie formowanie na wymiar. Inne opcje, w tym indywidualne ochronniki słuchu i aktywne czy pasywne ochronniki słuchu do pracy, opisujemy w osobnych tekstach.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli zatyczka powoduje ból, uszy są po wyjęciu podrażnione albo przewód wydaje się zablokowany woskowiną, nie wciskaj jej na siłę. Zgłoś się do lekarza lub laryngologa, a w sprawach narażenia w pracy do lekarza medycyny pracy. Zatyczki ograniczają ekspozycję na hałas, ale nie zastępują opinii lekarza.

Co zapamiętać o zatyczkach pod kask i okulary?

Po pierwsze, zauszniki okularów i taśmy gogli czy półmasek mogą zmniejszać szczelność nauszników. Po drugie, CIOP-PIB wskazuje wkładki przeciwhałasowe lub zintegrowane zestawy jako najlepsze rozwiązanie. Po trzecie, zatyczki o niskim profilu zakłada się jako pierwsze, a nauszniki, gdy są potrzebne, na końcu. Po czwarte, przy hałasie udarowym i bardzo głośnym stosuje się podwójną ochronę.