Zatyczki do uszu na długie trasy motocyklowe: dzienna dawka hałasu i komfort

⏱️ Szacowany czas czytania: 13 min

Kluczowe wnioski

Zatyczki do uszu na długie trasy motocyklowe to nie to samo co zatyczki na krótki wypad po okolicy. Na trasie liczy się nie jeden głośny moment, ale godziny w tym samym szumie: kilkaset kilometrów autostrady, wielodniowy wyjazd w góry albo codzienny dojazd do pracy przez cały sezon. Ten tekst pokazuje, jak policzyć dzienną dawkę hałasu, czego możesz oczekiwać od zatyczek (stoperów) na dystansie i jak je spakować.

Wybór konkretnego modelu opisujemy w rankingu zatyczki do uszu motocyklowe, a ogólne zasady w przewodniku zatyczki do uszu na motocykl. Tutaj skupiamy się na jednym: jeździe, która trwa długo.

Dlaczego długa trasa to inny problem niż krótka przejażdżka?

Wiatr pod kaskiem rośnie wraz z prędkością. Pomiary ISVR z Uniwersytetu w Southampton, wykonane w tunelu aerodynamicznym przy uchu jeźdźca, pokazały poziomy od 90 do 99 dB(A) przy prędkości powietrza ok. 80 km/h i od 97 do 104 dB(A) przy ok. 115 km/h (Lower i in., 1994). Ten sam zespół zaznacza, że powyżej ok. 60–70 km/h szum opływającego powietrza przewyższa hałas samego motocykla. Skala poziomów zależy od kasku, owiewki i motocykla, więc to rząd wielkości, a nie wynik dla Twojego zestawu. Dokładniejsze poziomy rozpisujemy w artykule: ile decybeli jest pod kaskiem.

Na krótkim odcinku to jeszcze nie dramat. Na długiej trasie ten poziom trwa godzinami, bo nie ma w nim ciszy, w której ucho mogłoby odpocząć. Dlatego pytanie nie brzmi, czy ostatni zakręt był głośny, tylko ile łącznie dźwięku wchłonęło ucho przez cały dzień.

Jak policzyć dzienną dawkę hałasu na trasie?

Przyjmijmy zalecenie amerykańskiego instytutu NIOSH: 85 dB(A) przez 8 godzin to 100% bezpiecznej dziennej dawki, a każde zwiększenie poziomu o 3 dB skraca dopuszczalny czas o połowę. Poniżej wynik tej arytmetyki dla poziomów zbliżonych do pomiarów z tunelu aerodynamicznego.

Poziom przy uchu [dB(A)]	Czas do 100% dziennej dawki
85	8 godz.
90	ok. 2 godz. 31 min
95	ok. 48 min
97	30 min
99	ok. 19 min
100	15 min
104	ok. 6 min

Wzór jest prosty: dopuszczalny czas = 8 godzin podzielone przez 2 do potęgi (poziom minus 85) podzielone przez 3. Przy 90 dB(A) godzina jazdy to ok. 40% dziennej dawki, dwie godziny to ok. 79%, a cztery godziny to ok. 159%. Przy 97 dB(A), czyli poziomie z pomiarów dla ok. 115 km/h, przekroczenie następuje już po pół godziny.

To rachunek poglądowy, nie pomiar Twojej trasy: prawdziwy poziom zależy od kasku, owiewki, prędkości i pogody. Ten sam artykuł ISVR podaje też wyniki z drogi: 78–90 dB(A) przy ok. 48 km/h oraz 114–116 dB(A) przy ok. 193 km/h. Z tego wynika, że nawet jazda miejska, jeśli trwa godzinę lub dwie, dokłada się do dziennej dawki. Zakres ryzyka dla jeźdźców opisuje też przegląd lekarski: po godzinie szybkiej jazdy zmierzono przejściowe przesunięcie progu słyszenia (McCombe, J R Soc Med, 2003). Jeśli po jeździe dzwoni Ci w uszach, zajrzyj do tekstu o tym, szumy uszne po jeździe motocyklem.

Co zatyczka zmienia w tej arytmetyce?

Zatyczka obniża poziom przy uchu, a skutek jest dobrze widoczny w rachunku. Każde 3 dB mniej to połowa dawki, więc obniżenie o ok. 10 dB oznacza dawkę mniejszą ok. dziesięciokrotnie (2 do potęgi 10/3 daje ok. 10). Dla Moto+ wartość laboratoryjna to SNR 24 dB (H 24, M 21, L 19 wg EN 352-2), tylko że to wynik z laboratorium. W uchu zatyczka daje tyle, ile pozwala jej dopasowanie, więc wynik w praktyce bywa niższy.

Jak dobrać wartość tłumienia, opisujemy w tekście o tym, jakie tłumienie (SNR) wybrać. Na długą trasę nie szukamy najsilniejszej pianki: zbyt duże tłumienie izoluje od otoczenia, a CIOP zwraca uwagę, że przy ochronnikach słuchu liczy się rozsądne dobranie wartości (CIOP: zasady doboru ochronników słuchu). O różnicy między piankami a silikonem piszemy w artykule o tym, czy lepsze są zatyczki piankowe czy filtrowane.

Czy hałas pod kaskiem męczy i czy to ma znaczenie dla bezpieczeństwa?

Wspomniany przegląd w Journal of the Royal Society of Medicine zauważa, że po długim czasie jazdy z dużą prędkością motocykliści często zgłaszają zmęczenie, ból głowy, a nawet zaburzenia równowagi. Autor odnotowuje też, że zatyczki były korzystne dla ogólnego samopoczucia po jeździe (McCombe). To opis zgłaszanych dolegliwości, a nie dowód, że hałas powoduje wypadki. Tego powiązania nie twierdzimy, bo nie mamy dla niego źródła.

Praktyczny wniosek jest skromniejszy i uczciwy: jeśli po długiej trasie czujesz się wyczerpany, jednym z czynników może być ciągły hałas, a obniżenie jego poziomu to prosty element przygotowania do jazdy. Część motocyklistów po założeniu zatyczek opisuje, że po całym dniu w siodle czuje się mniej zmęczona. Traktuj to jako doświadczenie, nie obietnicę. Zmęczenie ma wiele przyczyn, więc przerwy, nawodnienie i sen dalej obowiązują. Szerzej o mitach wokół zatyczek piszemy w tekście o tym, mity o zatyczkach motocyklowych.

Szczegóły i aktualną cenę znajdziesz na stronie Moto+ zatyczki do uszu do jazdy motocyklem (24 dB SNR, 124 zł). To zatyczki pasywne, niskoprofilowe, bez trzonka, z silikonu medycznego, wielokrotnego użytku (do 100 użyć), z aluminiowym etui. Jeśli standardowy rozmiar nie pasuje, Moto+ AR KI Tech dobiera rozmiar na podstawie dwóch zdjęć ucha (177 zł).

Co daje komfort zatyczki przez cały dzień w kasku?

Na dystansie znaczenie mają drobiazgi, które w sklepie umykają. Trzonek, który po dwóch godzinach uwiera pod poduszką kasku. Pianka, która z czasem się rozpręża. Zbyt duży rozmiar, który wysuwa się po kilkudziesięciu kilometrach. Dlatego na trasę szukaj zatyczki miękkiej, niskoprofilowej i bez trzonka, którą po założeniu praktycznie przestajesz czuć. Jak ją prawidłowo włożyć i nie przesunąć kaskiem, wyjaśniamy w tekście o tym, jak nosić zatyczki pod kaskiem.

Nie ma jednego rozmiaru dla wszystkich uszu. Jeśli po kilku godzinach czujesz ucisk, nie zaciskaj zębów: wyjmij zatyczkę na postoju, daj uchu odpocząć i sprawdź rozmiar. Gdy ból, swędzenie lub wydzielina nie mijają, skonsultuj się z lekarzem lub laryngologiem. Wybór między modelem uniwersalnym a dopasowanym do ucha rozpisujemy w artykule: zatyczki na wymiar czy uniwersalne.

Jak spakować i pielęgnować zatyczki na wyjazd?

Na kilkudniową trasę ustal prosty rytuał. Zatyczki (stopery) motocyklowe trzymaj w etui aluminiowym, w stałej kieszeni kurtki albo torby na bak, osobno od kluczy i drobnych przedmiotów. Wieczorem umyj je letnią wodą i łagodnym mydłem, opłucz i wysusz na powietrzu, a rano załóż suche. Kto jedzie kilka dni z rzędu w deszczu lub upale, może zabrać zapasową parę, żeby jedna zawsze była sucha. Pełny poradnik znajdziesz w tekście o tym, jak czyścić zatyczki motocyklowe.

Zatyczki Moto+ są odporne na wilgoć, ale zatyczkę w ciągu dnia i tak warto wyjąć na dłuższym postoju, a po deszczu wysuszyć. Nie susz jej na grzejniku i nie wkładaj wilgotnej zatyczki do ucha. Jeśli silikon twardnieje, pęka albo traci kształt, wymień parę niezależnie od liczby użyć.

Co z intercomem i rozmową podczas długiej trasy?

Na wyjazdach w grupie lub z pasażerem intercom jest często stałym wyposażeniem. Niskoprofilowa zatyczka mieści się pod płaskimi głośnikami w poduszkach kasku. Zatyczka ściszy też głos z głośnika, więc głośność ustaw na postoju i nie podkręcaj jej do oporu, żeby przebić wiatr, bo głośnik przy uchu sam zwiększa dawkę dźwięku. Szczegóły w tekście o tym, zatyczki a intercom. Jeśli zastanawiasz się, czy zamiast zatyczek wybrać słuchawki z aktywną redukcją hałasu, porównujemy je w artykule o tym, zatyczki czy słuchawki z ANC.

Czy na długiej trasie usłyszę ruch drogowy?

Tak, ale ciszej. Zatyczka tłumi wszystko, wysokie tony najmocniej, więc ważne dźwięki pozostają słyszalne na niższym poziomie, a nie wzmocnione. Na ruchliwych odcinkach, w mieście i przy parkowaniu warto zachować szczególną uwagę. Więcej o tym, co słychać w zatyczkach na drodze, piszemy w artykule: czy w zatyczkach słychać ruch drogowy i syreny. Pytanie, czy sam kask wystarczy, rozstrzygamy w tekście o tym, czy kask motocyklowy chroni słuch.

Czy jazda w zatyczkach jest w Polsce legalna?

Prawo o ruchu drogowym nie zawiera wprost zakazu jazdy w zatyczkach do uszu. Obowiązuje natomiast zasada ostrożności z art. 3: uczestnik ruchu ma zachować ostrożność i unikać zachowań, które utrudniają ruch lub zagrażają bezpieczeństwu. Ocena zależy od konkretnej sytuacji (tekst ustawy w ISAP). To ogólna informacja, a nie porada prawna. Szerzej opisujemy to w artykule: czy zatyczki na motocyklu są legalne.

Jak turystyka motocyklowa zmienia podejście do ochrony słuchu?

W Polsce sezon motocyklowy to nie tylko niedzielne przejażdżki. Wielu jeźdźców planuje wielodniowe wyjazdy w góry, nad morze albo za granicę, jeździ w grupach i spędza w siodle po kilka godzin dziennie. Przy takim stylu jazdy hałas jest stałym tłem całego dnia, a nie jednorazowym incydentem. Nie przypisujemy tu żadnych liczb konkretnym imprezom ani zlotom, bo nie mamy dla nich źródeł. Wniosek jest ogólny: im dłużej jeździsz, tym bardziej opłaca się traktować zatyczki jako stały element wyposażenia tak jak rękawice czy kask.

Do tego dochodzi codzienny dojazd do pracy. Ktoś, kto jeździ motocyklem do biura kilka razy w tygodniu przez cały sezon, kumuluje dawkę dzień po dniu. Godzina w jedną stronę przy 90 dB(A) to już ok. 80% dziennej dawki w obie strony, jeszcze zanim dojdzie weekend. Dla torowych dni, gdzie hałas jest wyższy i bardziej skoncentrowany, mamy osobny tekst: ochrona słuchu na torze.

Podsumowanie: co zabrać na długą trasę?

Na długą trasę przygotuj się tak jak do reszty wyposażenia. Weź zatyczki dopasowane do ucha, miękkie i niskoprofilowe, w etui, osobno od kluczy. Zabierz zapasową parę na wyjazd wielodniowy, myj je wieczorem i susz na powietrzu. Ustaw intercom na postoju, nie na maksimum, i pamiętaj o przerwach. Jeśli po jeździe dzwoni Ci w uszach, czujesz ból albo gorzej słyszysz, skontaktuj się z lekarzem lub laryngologiem. Zatyczki ograniczają narażenie na hałas, ale nie działają na szumy uszne ani nie zastępują konsultacji.

Źródła ogólne o słuchu: WHO: Deafness and hearing loss. Zakres poziomów hałasu pod kaskiem: ISVR: Noise levels under motorcycle helmets.