Szumy uszne po jeździe motocyklem: czy to uraz akustyczny?

⏱️ Szacowany czas czytania: 12 min

Kluczowe wnioski

Czy jazda motocyklem może powodować szumy uszne? Tak, a winowajcą rzadko jest silnik, który słyszysz. To burzliwe powietrze opływające kask, hałas, na który przestałeś zwracać uwagę wiele lat temu. Szumy uszne po jeździe, czyli dzwonienie albo piszczenie w uszach, to częsty temat wśród motocyklistów i często pierwszy sygnał urazu akustycznego.

W Bollsen od 2016 roku produkujemy wielokrotnego użytku zatyczki do uszu (stopery) z silikonu medycznego, a nasze MOTO+ są badane w Niemczech i mają atestowane SNR 24 dB. Motocykliści pytają nas o dzwonienie w uszach częściej niż o cokolwiek innego, dlatego traktujemy zatyczki do uszu na motocykl jak decyzję o słuchu, a nie dodatek dla wygody. Szum wiatru kumuluje się z każdym kilometrem, więc zatyczki z atestowaną tłumiennością chronią komórki rzęsate, które nigdy nie odrastają.

Czy jazda motocyklem może powodować szumy uszne?

Tak. Długotrwała ekspozycja na szum wiatru przy prędkościach jazdy uszkadza komórki rzęsate, które zamieniają drgania w sygnały nerwowe. Gdy zniszczonych jest ich dość dużo, mózg może zacząć generować dźwięk bez zewnętrznego źródła. To właśnie szumy uszne, a komórki rzęsate nie regenerują się.

Światowa Organizacja Zdrowia wymienia głośne dźwięki wśród przyczyn utraty słuchu i zaleca ograniczanie ekspozycji na nie. Szczegółowo o tym, co jeszcze może stać za dzwonieniem w uszach, piszemy w artykule o tym, jakie są przyczyny szumów usznych i jak im zapobiegać.

Motocykliści to nie jest grupa teoretycznego ryzyka. Badanie opublikowane w Journal of Laryngology and Otology w 1995 roku objęło 246 motocyklistów. Po godzinnej jeździe z prędkością około 130 km/h u badanych stwierdzono przejściowe pogorszenie słuchu, największe przy 1 kHz, średnio o 10,3 dB. Słuch motocyklistów był też istotnie gorszy niż w grupie kontrolnej, co autorzy uznali za dowód zarówno przejściowej, jak i trwałej utraty słuchu przez jazdę. Silniki są dziś cichsze, ale fizyka opływu powietrza się nie zmieniła.

Dlaczego dzwoni mi w uszach po każdej jeździe?

To prawie zawsze przejściowe przesunięcie progu słyszenia, czyli krótkotrwały spadek czułości słuchu po głośnej ekspozycji, który zwykle mija po kilku godzinach, gdy przeciążone komórki rzęsate odpoczną. Mija. To, co ten sygnał oznacza, nie mija.

Przesunięcie progu jest dowodem, że jazda przekroczyła poziom, przy którym uszkodzenie słuchu staje się możliwe. Przy dłuższej trasie ekspozycja trwa przez cały czas jazdy, a w przeciwieństwie do hali produkcyjnej nikt nie wręcza Ci ochrony przy wjeździe na autostradę.

Za większość szkód odpowiada zwykle szum wiatru, a nie wydech, ponieważ turbulentne powietrze opływające skorupę kasku wytwarza szerokopasmowy dźwięk tuż przy uchu. Konkretne poziomy hałasu w kasku opisujemy w osobnym tekście o tym, jak głośny jest szum wiatru podczas jazdy, żebyś mógł zobaczyć, gdzie plasuje się Twoja codzienna trasa.

Jak odróżnić dzwonienie po jeździe od przewlekłych szumów usznych?

Granicę wyznacza czas. Dzwonienie, które pojawia się po jeździe i znika w ciągu godzin, to przejściowe przesunięcie progu słyszenia. Dźwięk, który utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące, jest według amerykańskiego Narodowego Instytutu Głuchoty (NIDCD) uznawany za przewlekły szum uszny, i to już temat na rozmowę z lekarzem.

Motocykliści opisują początek bardzo podobnie: wracają z jazdy, w uszach dzwoni, a następnego dnia dźwięk nie znika. Wiedza, po której stronie tej granicy jesteś, decyduje o tym, co robisz dalej.

Czy szumy uszne po jeździe motocyklem są trwałe?

Mogą być i nie ma sensu owijać tego w bawełnę. Komórki rzęsate zniszczone przez hałas nie są zastępowane, a uszkodzenia słuchu spowodowane hałasem są nieodwracalne.

Nie powiemy Ci, że zatyczki wpływają na szumy, które już masz, bo tak nie jest. Ochrona słuchu zmniejsza ekspozycję na hałas, a więc ogranicza ryzyko nowych uszkodzeń. Nie działa na szkody, które już powstały. Jeśli słyszysz od producenta coś innego, bądź ostrożny.

Z tego wynika coś naprawdę użytecznego: o tym, jak będziesz słyszeć za kilkanaście lat, decyduje między innymi łączna dawka hałasu, którą zgromadzisz od teraz. Każda jazda z ochroną to hałas, który nie trafia do tej sumy. Więcej o tym, jak zatyczki wpisują się w codzienne dbanie o słuch, gdy szumy już są obecne, znajdziesz w poradniku o tym, jakie zatyczki do uszu na szumy uszne mają sens, a w jakich sytuacjach nie są właściwym narzędziem.

Czy dłuższa jazda niweluje ochronę z zatyczek?

Nie. Tłumienie działa tak długo, jak zatyczka jest prawidłowo osadzona, więc sześciogodzinna trasa w zatyczkach o SNR 24 dB jest przez cały czas cichsza niż sześć minut bez nich. Czas nadal się liczy, ale nie znosi redukcji hałasu.

Dawka hałasu łączy poziom i czas. Przy zasadzie równej energii podwojenie czasu w siodle dodaje do dziennej dawki około 3 dB, dlatego długa trasa wymaga lepszego dopasowania ochrony niż dziesięciominutowy dojazd do sklepu. Nie chodzi o to, żeby dłużej nosić tę samą ochronę, tylko żeby nosić ją dobrze.

Dopasowanie to zmienna, która najczęściej zawodzi. Zatyczka, która nie przylega szczelnie, daje tylko ułamek deklarowanego tłumienia. Jeśli nigdy nie byłeś pewien swojego dopasowania, nasza usługa pomiaru uszu AR KI Tech na podstawie dwóch zdjęć Twoich uszu dobiera rozmiar zatyczki jeszcze przed wysyłką.

Czy z szumami usznymi można jeździć na motocyklu?

Zwykle nie ma powodu, by rezygnować z jazdy z powodu szumów usznych, ale to kwestia do omówienia z lekarzem prowadzącym. Liczy się to, żeby na każdej trasie ograniczać ekspozycję na hałas atestowaną ochroną słuchu, a nie jeździć rzadziej.

Zatyczki MOTO+ są pasywne: tłumią szum wiatru i silnika, a ważne dźwięki na drodze nadal docierają do Ciebie, tylko ciszej. Pamiętaj też o zasadzie ostrożności z art. 3 Prawa o ruchu drogowym, która obowiązuje każdego uczestnika ruchu. To ogólna informacja, nie porada prawna.

Kiedy zgłosić się do lekarza z powodu dzwonienia w uszach?

Umów wizytę u lekarza lub laryngologa, jeśli dzwonienie jest regularne, narasta albo wpływa na sen, koncentrację lub nastrój. Pilnie skonsultuj się z lekarzem, gdy szum pulsuje w rytm serca albo pojawia się nagle w jednym uchu, podobnie jak przy nagłej zmianie słuchu.

Lekarz najpierw sprawdzi proste, odwracalne przyczyny, na przykład woskowinę lub infekcję, a w razie potrzeby skieruje Cię do audiologa lub laryngologa na badanie słuchu. O dalszym postępowaniu decyduje lekarz, a nie producent zatyczek.

Jak zadbać, żeby jazda nie zwiększała ekspozycji na hałas?

Noś zatyczki o atestowanym SNR co najmniej 20 dB na każdej jeździe, także tej krótkiej, i sprawdzaj dopasowanie, zanim ruszysz. Regularność ważniejsza jest niż intensywność, bo kumuluje się dzienna dawka, a nie pojedyncza trasa. Jeśli nie wiesz, jakie tłumienie (SNR) wybrać, wyjaśniamy to osobno, wraz z różnicą między wartościami H, M i L.

Motocykliści próbują wielu innych sposobów: wyższej szyby, cichszego kasku turystycznego, komina na szyję, odwracania głowy od strumienia powietrza, przerw co godzinę. Każdy z nich odejmuje trochę hałasu, ale żaden nie zastępuje zatyczki w kanale słuchowym.

Wybór wartości i kształtu jest łatwiejszy, gdy zestawisz opcje obok siebie, zwłaszcza jeśli piankowe zatyczki Cię zniechęciły. Porównanie w naszym rankingu, czyli zatyczki do uszu motocyklowe, pokazuje realne możliwości pod kątem tłumienia i komfortu pod kaskiem.

Dla większości motocyklistów decyzja sprowadza się do tego, którą atestowaną zatyczkę będą faktycznie nosić za każdym razem. Nasze MOTO+ (SNR 24 dB) leżą w kanale słuchowym płasko, więc kask można zakładać i zdejmować bez wyciągania zatyczek, a to zwykle decyduje o tym, czy ochrona trafia do uszu także na krótkich trasach.

Jazda nie musi kosztować Cię słuchu, ale będzie, jeśli nic się nie zmieni. Dzwonienie, które mija po jeździe, to ostrzeżenie, na które masz jeszcze czas zareagować. Szum utrzymujący się trzy miesiące wymaga rozmowy z lekarzem, a wpływ możesz mieć przede wszystkim na to, ile hałasu dołożysz w przyszłości.

Zacznij od następnej jazdy, nie od następnego motocykla. Prawidłowo dopasowana, atestowana zatyczka noszona na dojazdach do pracy i w niedzielne wycieczki ogranicza ekspozycję na hałas. Jeśli dzwonienie już się pojawiło, skonsultuj się z lekarzem lub laryngologiem, a potem jedź dalej.