Czy słychać ruch drogowy w zatyczkach na motocyklu?

⏱️ Szacowany czas czytania: 11 min

Kluczowe wnioski

Czy w zatyczkach do uszu słychać ruch drogowy, czy wymieniasz jedno ryzyko na drugie? To zastrzeżenie najczęściej powstrzymuje motocyklistów przed ochroną słuchu, a odpowiedź „nic się nie stanie” nikogo nie przekonuje. Warto więc sprawdzić, co faktycznie wiadomo z pomiarów, a co jest tylko intuicją.

W Bollsen robimy wielokrotne zatyczki z silikonu medycznego od 2016 roku. Jeśli szukasz wyboru i dopasowania, zacznij od naszego przewodnika po zatyczkach do uszu na motocykl. Ten tekst zajmuje się jednym pytaniem: co zatyczka (stoper) pasywna robi z syreną, klaksonem, silnikiem i interkomem.

Od razu ważne zastrzeżenie: nasza zatyczka nie jest „inteligentnym filtrem”. To tłumik pasywny, który obniża poziom wszystkich dźwięków, a wysokie częstotliwości tłumi nawet mocniej niż niskie. Cała odpowiedź poniżej opiera się na poziomach dźwięku.

Czy w zatyczkach słychać ruch drogowy na motocyklu?

Tak, ale ciszej, a w pewnych warunkach łatwiej go wychwycić. Binnington, McCombe i Harris (1993) zmierzyli minimalny poziom wykrywalności czterech sygnałów ostrzegawczych u 19 osób z prawidłowym słuchem. W badaniu odtwarzano nagrany hałas odpowiadający jeździe z różną prędkością, więc były to warunki laboratoryjne, nie jazda po drodze. Zatyczki założone pod kask znacząco obniżały poziom, przy którym sygnał był jeszcze wykrywalny, przy hałasie odpowiadającym prędkościom od ok. 65 km/h.

Autorzy zaznaczyli też, że w mieście zatyczki nie są konieczne. Przy niskich prędkościach dominuje hałas pojazdu, a nie wiatr, więc przewaga zatyczek znika. To uczciwa granica tego wyniku i warto ją znać.

Co naprawdę zagłusza ruch drogowy podczas jazdy?

Wiatr. Pomiary pod kaskami wykazują ok. 90–99 dB(A) przy ok. 80 km/h i ok. 97–104 dB(A) przy ok. 115 km/h (źródło: badanie ISVR w tunelu aerodynamicznym, Lower i in., 1994; ISVR Consulting). Powyżej ok. 65 km/h szum opływającego powietrza przewyższa hałas silnika. Szczegóły liczbowe opisujemy w tekście o tym, ile decybeli jest pod kaskiem.

Hałas o dużym poziomie maskuje dźwięki cichsze, a niskie tony maskują wyższe silniej niż odwrotnie (tzw. rozprzestrzenianie maskowania w górę). Ryk wiatru nie leży więc spokojnie obok sygnału ostrzegawczego. Częściowo go zasłania, i to jest główny powód, dla którego słabo słyszysz drogę przy dużej prędkości.

Sam kask niewiele tu zmienia. Jego tłumienie to rzędu kilku decybeli, więc w kwestii hałasu zatyczki robią więcej niż kask. Szerzej opisujemy to w tekście o tym, czy kask motocyklowy chroni słuch.

Czy w zatyczkach słychać syrenę i klakson?

Zwykle tak, i to z prostego powodu: syreny pojazdów uprzywilejowanych i klaksony należą do najgłośniejszych sygnałów na drodze. To nie zasługa zatyczki, która by je wyróżniała. Pasywna zatyczka obniża poziom wszystkiego, co dociera do ucha, a sygnał, który jest bardzo głośny, po obniżeniu nadal jest dobrze słyszalny.

Konkretna liczba decybeli dla syren jest zmienna: zależy od rodzaju urządzenia, odległości, pogody i tego, co jest wokół. Nie podajemy więc jednej wartości, żeby nie sugerować fałszywej precyzji.

Klakson ma wyraźniejszą specyfikację. Regulamin EKG ONZ nr 28 określa minimalną głośność klaksonu, mierzoną kilka metrów przed pojazdem. Zatyczka obniża i klakson, i wiatr o podobną liczbę decybeli, więc relacja między nimi pozostaje taka sama, ale wiatr przestaje zagłuszać wszystko dookoła.

Krótko mówiąc: przy zatyczce 24 dB wiatr spada z ok. 98 do ok. 74 dB. Nic nie zostało dodane ani „odsiane”. Po prostu hałas, który zasłaniał sygnały, jest mniejszy.

Podobne mity o zatyczkach rozbieramy też w tekście o tym, jakie zatyczki do uszu motocyklowe wybrać.

Czy zatyczki działają z interkomem i nawigacją?

Zwykle tak, a często łatwiej ich używać niż bez nich. Głośnik w kasku konkuruje wtedy z tłem o ok. 24 dB cichszym, więc komunikaty nawigacji i rozmowa są zrozumiałe przy niższej głośności. Wielu motocyklistów opisuje, że po założeniu zatyczek ściszają interkom, zamiast go podgłaśniać.

Jest granica: jeśli zatyczka tłumi zbyt mocno, interkom może wymagać maksymalnej głośności. To już nie problem zatyczek jako takich, tylko nadmiernego tłumienia, o którym piszemy poniżej.

Czy w zatyczkach da się ocenić, skąd dochodzi dźwięk?

Trudniej. Każda zatyczka zmienia sposób, w jaki dźwięk dociera do ucha, a mózg wykorzystuje te subtelne różnice do oceny kierunku. Pasywne zatyczki, które nie zasłaniają małżowiny, wypadają pod tym względem lepiej niż nauszniki, a pod kaskiem integralnym część tych wskazówek i tak jest już ograniczona.

W praktyce: gdy słyszysz syrenę, a nie wiesz skąd, nie zgaduj. Sprawdź lusterka i zwolnij. Ocena kierunku to realny kompromis, nie powód do przesady, ale warto go znać.

Jakie tłumienie to już za dużo na drogę?

Więcej tłumienia nie zawsze znaczy lepiej. Instytut CIOP wskazuje, że zbyt duże tłumienie dźwięku może powodować uczucie izolacji akustycznej, a dobór ochronników powinien uwzględniać zarówno ryzyko uszkodzenia słuchu, jak i izolacji (PN-EN 458). Na drodze izolacja oznacza, że gorzej słyszysz sygnały ostrzegawcze.

Prosty rachunek orientacyjny (poziom minus SNR) przy szumie wiatru ok. 98 dB(A) wygląda tak:

Dlatego na drogę wystarcza tłumienie umiarkowane. Różnice między piankami a silikonem opisujemy w tekście o tym, czy wybrać zatyczki piankowe czy filtrowane, a o doborze liczby w tekście o tym, jakie tłumienie (SNR) wybrać.

Nasza odpowiedź na to pasmo to Moto+: wielokrotne zatyczki (stopery) z silikonu medycznego, SNR 24 dB wg EN 352-2, o niskim profilu bez trzonka, który mieści się pod kaskiem. Jeśli standardowy rozmiar nie pasuje, Moto+ AR KI Tech dobiera rozmiar na podstawie dwóch zdjęć ucha.

Czy to dotyczy każdej jazdy?

Nie. Korzyść z badania Binningtona widać od ok. 65 km/h, a w mieście, przy niskich prędkościach, zatyczki nie są tak potrzebne. Krótki dojazd po zakupy to inna sytuacja niż trasa ekspresowa czy autostrada.

Jeśli masz już stwierdzony ubytek słuchu, wybór ochrony warto omówić z laryngologiem lub audiologiem, a nie opierać na tekście z bloga.

Osobną kwestią jest to, czy w zatyczkach wolno jeździć. Prawo o ruchu drogowym nie zakazuje tego wprost, ale obowiązuje zasada ostrożności z art. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym: uczestnik ruchu ma zachować ostrożność i unikać zachowań, które utrudniają ruch lub zagrażają bezpieczeństwu. Ocena zależy od okoliczności, a to jest ogólna informacja, nie porada prawna. Temat rozwijamy w tekście o tym, czy zatyczki na motocyklu są legalne.

Czy zatyczki faktycznie poprawiają słyszenie sygnałów?

W pewnych warunkach tak. Casali i współpracownicy (2004) badali wykrywanie sygnału cofania pojazdu w hałasie. W hałasie o poziomie 85 dBA progi wykrywalności były o 3,2–4,4 dB niższe (czyli lepsze) w ochronnikach niż bez nich. To badanie nie dotyczyło motocyklistów, ale pokazuje ten sam mechanizm: umiarkowane tłumienie nie musi pogarszać słyszenia ważnych sygnałów.

Warto też pamiętać, że karoseria samochodu tłumi sygnały docierające do kierowców. Według cytowanych w literaturze danych skuteczny zasięg syreny przez zamknięte okna samochodu w warunkach miejskich to zaledwie ok. 8–12 m (Acoustics Australia). Motocyklista nie ma karoserii wokół siebie, więc jest w innej sytuacji, ale przeszkodą bywa przede wszystkim własny szum wiatru.

Co z tego wynika przed następną jazdą?

Trzy rzeczy. Po pierwsze, w badaniu laboratoryjnym zatyczki poprawiły wykrywanie sygnałów ostrzegawczych przy prędkościach od ok. 65 km/h. Po drugie, syreny i klaksony pozostają słyszalne, bo są głośne, a nie dlatego, że zatyczka rozróżnia dźwięki: i sygnał, i wiatr tracą podobną liczbę decybeli. Po trzecie, realnym ryzykiem jest nadmierne tłumienie, np. pianki 33–37 dB.

Jeśli szukasz tłumienia w okolicach 24 dB w wielokrotnych zatyczkach pod kask, zobacz Moto+. Praktyczne wskazówki znajdziesz w tekście o tym, jak nosić zatyczki pod kaskiem. Mniej ryku wiatru, a ważne dźwięki nadal słyszalne, tylko ciszej.