⏱️ Szacowany czas czytania: 15 min
Na tej stronie: Przegląd
Kluczowe wnioski
Niekoniecznie. Badania opisują mizofonię częściej u dorosłych z ADHD i u osób w spektrum autyzmu, ale to osobne doświadczenie, a nie oznaka żadnego z tych stanów.
Badania wskazują na związek, nie na przyczynę. W badaniu z 2026 roku, w którym wzięło udział 492 dorosłych, reakcje na dźwięki, w tym typowe dla mizofonii, były wyraźnie częstsze u osób z ADHD niż w grupie porównawczej (Dwyer i in.). Brytyjskie badanie kohortowe nie wykazało jednak takiego związku. Ocena w kierunku ADHD należy do specjalisty.
Nie. To osobne doświadczenie, które u osób w spektrum autyzmu zgłaszano częściej, niż wynikałoby z przypadku. W badaniu z 2026 roku, w którym wzięło udział 1050 dorosłych w spektrum autyzmu, cechy autystyczne przewidywały wyższe wyniki w skali mizofonii, a pomiędzy jednym i drugim wskazano wrażliwość słuchu i wzroku (Smit i in.).
W reprezentatywnym badaniu brytyjskim 18,4% dorosłych zgłosiło mizofonię powodującą wyraźne trudności (Vitoratou i in., PLOS ONE 2023, n = 772). To dane z Wielkiej Brytanii i dotyczą całej populacji, nie tylko osób z ADHD czy autyzmem.
Nie. Mizofonia to silna reakcja na konkretne dźwięki, np. mlaskanie czy oddech, przy dowolnej głośności. Przeciążenie narasta z sumy hałasu, światła, dotyku i tłumu, a zwykle słabnie po wyciszeniu otoczenia lub przerwie.
Przy ogólnym przeciążeniu zacznij od otoczenia: ciszej, ciemniej, z przerwą. Zatyczka lub słuchawki wyciszające zmieniają tylko poziom dźwięku docierającego do ucha i tylko na czas noszenia, więc to najwyżej uzupełnienie. Przy konkretnym dźwięku, np. posiłku, zatyczka na wybraną chwilę ma więcej sensu.
Nie zaleca się tego, bo ciągłe noszenie może zwiększać wrażliwość na dźwięki. Zakładaj je na wybraną chwilę, np. posiłek lub dojazd, a potem wyjmij. Jeśli sięgasz po nie przez większość dnia, porozmawiaj z lekarzem.
Wygodna, wielorazowa zatyczka na wybraną chwilę, np. pasywna zatyczka silikonowa o SNR ok. 24 dB. Ścisza dźwięk, ale nie wycisza go do zera. Dobór opisujemy w poradniku jak wybrać zatyczki do uszu przy mizofonii.
Zacznij od lekarza rodzinnego (POZ) albo od psychiatry lub psychologa. To oni oceniają, czy w grę wchodzi ADHD lub spektrum autyzmu. Przy trudnościach ze słuchem pomoże laryngolog lub audiolog.
Wyszukiwania mizofonia ADHD i mizofonia a autyzm zaczynają się od tego samego pytania. Dlaczego odgłos jedzenia przy stole tak mocno uderza u tylu dorosłych z ADHD albo w spektrum autyzmu? Badania faktycznie opisują te zjawiska razem częściej, niż wynikałoby z przypadku. Nikt nie wykazał jednak, że jedno powoduje drugie.
W BOLLSEN robimy wielorazowe zatyczki do uszu, którym zaufało ponad 1 000 000 osób. Są przebadane w niemieckim laboratorium i niezależnie certyfikowane na 24 dB (PZT GmbH, EN 352-2). Stronę o tym, co oferujemy, znajdziesz pod hasłem zatyczki do uszu przy mizofonii. Tutaj trzymamy się badań nad dorosłymi. Nie stawiamy diagnoz i nie twierdzimy, że zatyczki cokolwiek leczą.
Dla kontekstu: w brytyjskim badaniu Vitoratou i współpracowników (PLOS ONE, 2023) 18,4% reprezentatywnej próby 772 dorosłych zgłosiło mizofonię powodującą wyraźne trudności. To dane z Wielkiej Brytanii. Taka reakcja jest częsta, z ADHD i autyzmem lub bez nich.
Czy mizofonia łączy się z ADHD u dorosłych?
Badania dorosłych opisują związek reakcji typowych dla mizofonii z ADHD, a nie przyczynę: ADHD nie wywołuje mizofonii, a mizofonia nie jest objawem ADHD, ale silne reakcje na codzienne dźwięki pojawiają się częściej u dorosłych z ADHD niż w grupach porównawczych.
Najwyraźniejsze niedawne dane pochodzą z badania Dwyera i współpracowników (Journal of Attention Disorders, 2026). Porównano w nim 492 dorosłych: 122 osoby z samym ADHD, 130 w spektrum autyzmu, 141 z jednym i drugim oraz 99 bez żadnego z nich. Nadreaktywność słuchowa, która obejmuje reakcje typowe dla mizofonii, była wyraźnie wyższa w grupach z ADHD i w spektrum autyzmu niż w grupie porównawczej, a różnica między ADHD i autyzmem była niewielka.
Dane kliniczne wskazują podobny kierunek, choć słabiej. Wśród 575 dorosłych z potwierdzoną mizofonią, badanych w Amsterdam UMC (Jager i in., PLOS ONE 2020), ADHD odnotowano wśród współistniejących rozpoznań, ale u mniejszości, daleko za cechami obsesyjno-kompulsyjnymi i trudnościami z nastrojem.
Obraz nie jest zamknięty. Brytyjskie badanie kohortowe (Rinaldi i Simner, 2025) wykazało, że osoby, u których rozwinęła się mizofonia, miały w dzieciństwie więcej lęku i obniżonego nastroju, ale nie więcej ADHD. Różne próby dają różne odpowiedzi, więc „związek” to wszystko, co dane pozwalają powiedzieć.
Music SoundPRO
Watersafe+
Life+Life+Music SoundPROWatersafe+Life+Czy mizofonia jest częścią autyzmu, czy czymś osobnym?
Mizofonia to osobne doświadczenie, a nie część autyzmu. Zgłasza się je jednak u osób w spektrum autyzmu częściej, niż wynikałoby z przypadku, a cechy takie jak wrażliwość sensoryczna wiążą się w badaniach dorosłych z silniejszymi reakcjami na konkretne dźwięki.
Największe dotąd badanie dorosłych, Smita i współpracowników (Journal of Autism and Developmental Disorders, 2026), objęło ankietą 1050 dorosłych w spektrum autyzmu za pomocą Amsterdam Misophonia Scale-Revised (AMISOS-R) i 28-pytaniowego Autism Spectrum Quotient. Umiarkowane i silne reakcje typowe dla mizofonii zdarzały się częściej niż w populacji ogólnej, a cechy autystyczne przewidywały wyniki w skali mizofonii także po uwzględnieniu innych czynników. Wyższe wyniki uzyskiwały kobiety i osoby z więcej niż jednym rozpoznaniem.
Zespół Smita stwierdził też, że pomiędzy jednym i drugim mieści się wrażliwość słuchu i wzroku. Badanie z Sussex (Rinaldi i in., 2023) podeszło do tematu od drugiej strony: 379 dorosłych z mizofonią miało więcej cech autystycznych niż grupa kontrolna, np. uwagę na szczegóły i trudność z przełączaniem uwagi.
Mizofonia nie ma obecnie własnego kodu w klasyfikacjach DSM-5 ani ICD-11. Badacze opisują ją jako odrębny wzorzec reakcji, który może współwystępować z autyzmem, ADHD, z oboma albo z żadnym z nich. Polski przegląd w „Psychiatrii Polskiej” zauważa zresztą, że pytania o definicję i kryteria wciąż pozostają otwarte.
Dlaczego konkretne dźwięki mogą pojawiać się częściej obok ADHD i autyzmu?
Najczęściej wymieniane wyjaśnienie to wspólna wrażliwość sensoryczna i różnice w uwadze: jeśli mózg przypisuje większą wagę docierającym dźwiękom i trudniej mu się od nich oderwać, powtarzalny odgłos, np. żucie albo klikanie długopisem, trudniej zignorować. To hipoteza, a nie ustalony mechanizm.
W badaniu Dwyera nadreaktywność słuchową powiązano z hiperfokusem, brakiem uwagi i czujnością, a nadreaktywność z kolei z lękiem. To pasuje do tego, co opisuje wiele osób: dźwięk, którego ktoś inny prawie nie zauważa, staje się jedyną rzeczą w pokoju.
To jednak korelacje z kwestionariuszy. Wiele osób z ADHD i w spektrum autyzmu w ogóle nie ma kłopotu z odgłosami żucia czy oddechu.
Czym mizofonia różni się od ogólnego przeciążenia?
Mizofonię wywołują konkretne dźwięki, często ciche, ok. 40–65 dB z odległości metra, a reakcja jest silna niezależnie od głośności, natomiast przeciążenie narasta z sumy bodźców z wielu zmysłów (hałas, światło, tłum, dotyk) i rośnie wraz z czasem i ilością bodźców.
Można doświadczać jednego i drugiego, czasem tego samego dnia. W każdym przypadku pomaga co innego.
| Mizofonia | Ogólne przeciążenie | |
|---|---|---|
| Co przeszkadza | Konkretne dźwięki: mlaskanie, oddychanie, pociąganie nosem, chrząkanie, klikanie długopisem, pisanie. Zobacz: irytujące dźwięki i to, co robią z nimi zatyczki. | Suma bodźców z kilku zmysłów: hałas w tle, jasne lub migające światło, tłum, dotyk, zapachy, narastające razem |
| Rola głośności | Dowolna głośność; wiele wyzwalaczy ma ok. 40–65 dB z odległości metra, czyli ciszej niż normalna rozmowa | Rośnie z ogólną głośnością i czasem trwania bodźców, a nie z jednym konkretnym dźwiękiem |
| Jakie narzędzie | Dystans od źródła, dźwięk maskujący albo zatyczki na wybraną chwilę, np. wspólny posiłek, a potem wyjęcie | Zmniejszenie sumy bodźców: cichsze miejsce, przerwa, przyciemnione światło, mniej ludzi, zaplanowany czas na odpoczynek |
| Dokąd dalej | Strona o zatyczkach przy mizofonii oraz artykuły o dźwiękach i o tym, kiedy nosić zatyczki | Nasza strona o zatyczkach dla osób wrażliwych na hałas |
Jeśli przeciążenie to większa część Twojego dnia, szerszy obraz opisuje strona zatyczki do uszu dla osób wrażliwych na hałas, razem z tym, gdzie zatyczki pasują, a gdzie nie. Gdzie kończy się mizofonia, a zaczyna hiperakuzja lub nadwrażliwość na hałas, wyjaśnia tekst mizofonia, hiperakuzja i fonofobia. Osoby w spektrum autyzmu szukające szerszego omówienia zatyczek znajdą je w tekście o zatyczkach do uszu dla dorosłych w spektrum autyzmu.
Co pomaga w danej chwili: konkretne dźwięki czy ogólne obciążenie?
Przy przeciążeniu na pierwszym miejscu jest otoczenie (cichszy pokój, krótka przerwa, mniej światła, mniej wymagań), a zatyczki mają sens przy mizofonii jako narzędzie na wybraną sytuację: zakładane na konkretną chwilę, a potem wyjmowane.
Zatyczki to słaba pierwsza odpowiedź na całodzienne przeciążenie. Obciążenie pochodzi z kilku zmysłów naraz, a odcinanie jednego z nich na wiele godzin rodzi własne problemy. Dr Marta Siepsiak z Wydziału Psychologii UW przestrzega w rozmowie z serwisem Nauka w Polsce, że całkowite odcinanie się od tych dźwięków to zły pomysł. Ciągłe noszenie zatyczek może też zwiększać wrażliwość na dźwięki. Słuchawki wyciszające działają podobnie: obniżają poziom dźwięku, ale nie zmieniają tego, co widać, czuć i czego się oczekuje. Różnice między nimi opisuje tekst zatyczki czy słuchawki wyciszające przy mizofonii.
Wybrana chwila to co innego. Wspólny posiłek, dojazd pociągiem albo 45–90-minutowy blok skupienia obok koleżanki jedzącej przy biurku mają wyraźny początek i koniec. Zasady opisuje artykuł o tym, kiedy nosić zatyczki, a kiedy je zdjąć, a odgłosy przy jedzeniu omawia tekst o mlaskaniu przy jedzeniu. Jeśli dźwięk przeszkadza w nocy, np. oddech partnera w łóżku, sypialnię omawia osobno poradnik mizofonia a sen. Pracę przy biurku opisuje tekst o mizofonii w pracy.
Do takich chwil proponujemy Life+ (SNR 24 dB, dyskretne płaskie osadzenie). To pasywna zatyczka o SNR 24 dB (H 24 / M 21 / L 19), a jej tłumienie rośnie z częstotliwością. Ścisza dźwięk, ale nie wycisza go do zera: rozmowa o poziomie 60 dB dociera jako ok. 36–40 dB, a dźwięk żucia o poziomie 45 dB jako ok. 21–23 dB. Głos nadal słychać, bo był głośniejszy od początku. Zatyczki nie leczą mizofonii i nie są środkiem na ADHD ani na autyzm. Zmieniają tylko poziom dźwięku docierającego do ucha na czas noszenia.
Life+ kosztuje 139 zł, jest wykonany z hipoalergicznego silikonu, ma stożkowy kształt z dwiema lamelami i osadza się płasko w uchu, a jedna para wytrzymuje do 100 użyć. Jeśli standardowe rozmiary nigdy nie leżą dobrze, wersja Life+ AR KI Tech za 209 zł oferuje dobór rozmiaru przez AI na podstawie dwóch zdjęć, więc ta sama zatyczka trafia do Ciebie we właściwym rozmiarze. Przy bólu lub swędzeniu przestań je nosić. A jeśli sięgasz po zatyczki przez cały dzień, to dobry moment na rozmowę z lekarzem.
Gdzie dorośli w Polsce zaczynają diagnostykę w kierunku ADHD lub autyzmu?
Dorośli zwykle zaczynają od lekarza rodzinnego (POZ) albo od psychiatry lub psychologa, którzy prowadzą lub kierują na ocenę w kierunku ADHD i spektrum autyzmu. Gdy główną trudnością są codzienne dźwięki, pomoże też laryngolog lub audiolog.
Informacje o tym, jak wygląda skierowanie do specjalisty, znajdziesz na portalu pacjent.gov.pl. Czas oczekiwania bywa różny w zależności od miejsca. Na pierwszą wizytę warto przygotować notatki: które dźwięki przeszkadzają, gdzie i jak długo.
Samą mizofonię opisuje się w Polsce głównie w badaniach, m.in. zespołu z Wydziału Psychologii UW. Dr Siepsiak przestrzega też przed produktami reklamowanymi jako „terapia” mizofonii, w tym zatyczkami. Słusznie. Zatyczka to praktyczne narzędzie na wybrane chwile, które nie zastępuje żadnej z tych dróg.
A dzieci i nastolatki?
Ten artykuł dotyczy tylko dorosłych, bo opisane badania obejmowały dorosłych, a wyniki z dzieci nie zawsze się przenoszą. O młodszych dzieciach piszemy w tekście o tym, jak dobrać słuchawki wygłuszające dla dziecka z autyzmem, a o wrażliwości na dźwięki u dzieci w poradniku o nadwrażliwości słuchowej u dziecka.
W wieku szkoły średniej mizofonia często pojawia się po raz pierwszy. Ten okres omawia tekst o mizofonii u nastolatków.
Od czego zacząć?
Zauważ, jaki to dzień. Jeśli problemem jest jeden dźwięk przy stole, to jest to chwila, na którą zatyczki mogą ściszyć dźwięk. Po posiłku je wyjmujesz. Jeśli już po południu wszystko wydaje się za dużo, najpierw przyjrzyj się pokojowi, światłu i przerwom, a dopiero potem temu, co trafia do uszu.
Jeśli ADHD lub autyzm mogą być częścią obrazu, pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza rodzinnego, psychiatry lub psychologa. Life+ ma 40 dni na test z gwarancją zwrotu pieniędzy, więc możesz wypróbować go przy posiłku albo w dojeździe i sprawdzić, czy ciszej wystarcza.
- Zatyczki czy słuchawki z aktywną redukcją szumów przy mizofonii: co w jakiej sytuacji - 19. października 2026
- Kiedy nosić zatyczki przy mizofonii, a kiedy je zdjąć - 15. października 2026
- Mlaskanie przy jedzeniu: jak spokojniej przetrwać wspólny posiłek (także w Wigilię) - 13. października 2026