Czy fajerwerki uszkadzają słuch psa? Fakty i ochrona

Key Takeaways

Co roku po sylwestrze właściciele zadają to samo pytanie: skoro nam huk dzwoni w uszach, to co dzieje się w uszach psa? Odpowiedź jest mniej oczywista, niż sugerują nagłówki. Fajerwerki mogą uszkodzić słuch psa, ale ryzyko zależy od odległości, siły i liczby huków, a badań na psach domowych wciąż brakuje. Ten tekst opisuje, co wiadomo, czego nie wiadomo i co realnie możesz zrobić.

W BOLLSEN, rodzinnej firmie produkującej ochronę słuchu, robimy nauszniki Dog+, więc mamy w tej dziedzinie swój interes. Dlatego trzymamy się źródeł weterynaryjnych i zaznaczamy, gdzie dowodów jest mało.

Czy fajerwerki mogą uszkodzić słuch psa?

Tak, fajerwerki mogą uszkodzić słuch psa, szczególnie gdy wybuchają blisko jego głowy. Huk petardy czy rakiety jest dźwiękiem impulsowym, który osiąga szczyt w ułamku sekundy. Ucho nie ma czasu na żadną reakcję obronną, a pies, w przeciwieństwie do człowieka, nie wie, że powinien się odsunąć albo zasłonić uszy.

Jest też uczciwe zastrzeżenie. Nie znamy kontrolowanych badań, w których mierzono by słuch zdrowych psów domowych przed i po sylwestrze. Wiedza o szkodach hałasu u psów pochodzi głównie z opisów psów wojskowych, myśliwskich i trzymanych w hałaśliwych schroniskach oraz z mechanizmu uszkodzenia, który jest dobrze poznany u ludzi i zwierząt. Dla psa nie ustalono też oficjalnej, wiążącej granicy dla pojedynczego huku. Dlatego nie straszymy, ale też nie bagatelizujemy: ostrożność jest tu rozsądniejsza niż czekanie na dowód.

Jak huk uszkadza ucho psa?

Według Merck Veterinary Manual głuchota po silnym hałasie wynika z uszkodzenia komórek rzęsatych w uchu wewnętrznym. To drobne komórki zmysłowe, które zamieniają drgania dźwięku w sygnał dla mózgu. Gdy zostaną zniszczone, nie odrastają, więc każda silna ekspozycja może zostawić psa z nieco mniejszą rezerwą słuchu niż wcześniej.

Neurolożka weterynaryjna dr Kari Foss z University of Illinois dodaje w komunikacie uczelni, że ekstremalny hałas może uszkodzić także błonę bębenkową i kosteczki słuchowe, które przenoszą dźwięk do ucha wewnętrznego. Nie trzeba więc wielu godzin hałasu. Jeden bardzo głośny impuls blisko ucha wystarczy, by zrobić szkodę, a mniejsze, ale powtarzane narażenie sumuje się w czasie.

Ta druga ścieżka jest podstępna. Merck Veterinary Manual zauważa, że skumulowane uszkodzenia u psów myśliwskich, policyjnych i wojskowych mogą początkowo pozostawać niezauważone. Wśród psów narażonych na strzały i wybuchy hałas jest więc znanym czynnikiem ryzyka. Nauszniki dla psa myśliwskiego i tak wymagają osobnego omówienia, bo przy strzale żadna ochrona słuchu nie wycisza go całkowicie. Dog+ odcina jego dużą część, w momencie, gdy to najważniejsze, przez cały sezon.

Od jakiego poziomu hałas jest groźny dla psa?

Jak zauważa lek. wet. Matija Medved z kliniki Dr.Vet, dyskomfort lub uszkodzenie słuchu u psa może zacząć się już przy około 85 do 90 dB, podczas gdy człowiek czuje się komfortowo do około 110 do 120 dB. To ważna różnica: dźwięk, który dla Ciebie jest po prostu głośny, dla psa może być już za głośny.

Dodatkowo psy słyszą szerzej niż my. Według tabeli szkoły weterynaryjnej LSU zakres słyszenia psa sięga od około 67 Hz do 45 000 Hz, a najlepiej słyszy w pasmie od 4 do 10 kHz. Wyższa czułość nie oznacza jednak mocniejszego ucha. Przy huku z bliska fajerwerki i petardy mogą osiągać poziomy rzędu 150 dB i więcej, daleko ponad granicą, którą wskazuje lekarz weterynarii. Pełne zestawienie hałasów domowych, burzy i fajerwerków znajdziesz w planowanym tekście „jak słyszy pies i ile decybeli mają fajerwerki”.

Czy odległość od fajerwerków zmienia ryzyko?

Bardzo. Na otwartej przestrzeni dźwięk z punktowego źródła słabnie o około 6 dB przy każdym podwojeniu odległości. Przejście z 1 m na 200 m daje więc około 46 dB mniej, a ściany i zamknięte okna odejmują kolejne decybele. To uproszczenie, bo odbicia od budynków i ekranów potrafią zmieniać wynik, ale kierunek jest jasny.

W praktyce są trzy bardzo różne sytuacje. Pokaz oglądany z kilkuset metrów przez zamknięte okno to inne ryzyko niż petarda odpalona na chodniku podczas spaceru, a ta z kolei różni się od huku w sąsiednim ogrodzie. Największe ryzyko to pies na spacerze, gdy ktoś rzuci petardę blisko. Nigdy nie zabieraj psa na pokaz fajerwerków. Jak wygląda sytuacja prawna i lokalne zakazy, opisze tekst „zakaz fajerwerków a pies”.

Po czym poznać, że słuch psa ucierpiał po hukach?

Utrata słuchu u psa zwykle rozwija się powoli i łatwo ją pomylić z nieposłuszeństwem lub starzeniem się. Warto zwrócić uwagę na kilka sygnałów, zwłaszcza gdy pojawiły się po głośnych wydarzeniach:

pies przestał reagować na imię lub komendy, ale nadal reaguje na gesty; przesypia dzwonek do drzwi lub klucz w zamku; wzdryga się, gdy dotkniesz go od tyłu; szczeka inaczej niż wcześniej; kręci głową lub drapie ucho, co częściej wskazuje na problem z uchem niż na głuchotę.

Jeden objaw o niczym nie przesądza. Prosty test w domu polega na wydaniu dźwięku zza pleców, na przykład piszczącej zabawki albo brzęku kluczy, gdy pies jest spokojny, i obserwacji ruchu uszu lub głowy. Nie jest on jednak pewny: psy wyczuwają drgania podłogi, ruch powietrza i reakcje innych zwierząt, a głuchotę jednostronną pies maskuje bardzo skutecznie. Pewną diagnozę postawi tylko lekarz weterynarii, najczęściej testem BAER, który bada odpowiedź mózgu na dźwięk. Przy okazji wykluczy też woskowinę lub zapalenie ucha, które powodują chwilowe pogorszenie słuchu i ustępują po rozwiązaniu problemu.

Czy uszkodzony słuch psa da się odzyskać?

W przypadku głuchoty po silnym hałasie rokowania są niekorzystne. Merck Veterinary Manual podkreśla, że taki ubytek raczej się nie cofa, ponieważ zniszczone komórki rzęsate nie odrastają. Inaczej jest przy woskowinie czy zapaleniu ucha, gdzie słuch często wraca po rozwiązaniu problemu. Rozpoznanie i dalsze kroki należą do lekarza weterynarii.

Pies z częściową utratą słuchu zwykle radzi sobie dobrze, ucząc się sygnałów wzrokowych i dotykowych, a powszechnie dostępnych aparatów słuchowych dla psów nie ma. Nie ma też żadnego sposobu na odwrócenie uszkodzenia, dlatego cały nacisk kładzie się na to, by ograniczać narażenie, zanim do niego dojdzie. Więcej o tym, jak wygląda życie z głuchym psem i skąd bierze się głuchota nabyta u psa, napiszemy w osobnym tekście.

Jak ograniczyć narażenie psa na huk fajerwerków?

Zacznij od rzeczy, które nic nie kosztują. Utrzymuj dystans: wychodź z psem na spacer przed zmierzchem i trzymaj go na smyczy. W domu zamknij okna i zasłony, przygotuj kryjówkę i wybierz pomieszczenie najdalej od ulicy. Skracaj czas narażenia, a po głośnych wydarzeniach daj uszom odpocząć w ciszy.

Do tego dochodzi fizyczne tłumienie, które ogranicza dźwięk docierający do ucha psa. Nauszniki dla psa Dog+ (do 27 dB) mają SNR 27 dB (H 29, M 26, L 19), ale tłumienie zależy od częstotliwości: najmniej przechodzi niskie dudnienie, bo przy 63 Hz jest to 13,6 dB, a najwięcej środek pasma, do 44 dB przy 1 kHz. Przy fajerwerkach słyszanych z ogrodu i dobrze dopasowanych nausznikach niezawodnie chronią uszy psa przed najostrzejszą częścią huku. Przy wybuchu tuż obok niski łomot nadal dotrze do psa wyraźnie, więc dystans pozostaje pierwszą linią obrony.

Ważne zasady użytkowania: pies nosi nauszniki wyłącznie pod Twoim nadzorem i nigdy nie zostaje w nich sam, a Ty sprawdzasz, czy nie uciskają uszu, nie utrudniają oddychania i nie powodują przegrzewania. Przyzwyczajaj do nich stopniowo, krótkimi, pozytywnymi sesjami. Jak to zrobić krok po kroku, opisze tekst „jak przyzwyczaić psa do nauszników”. Dobór modelu i rozmiaru wyjaśnią teksty „jakie nauszniki dla psa wybrać” oraz „jaki rozmiar nauszników dla psa”, a pełną ocenę, czy w sylwestra warto, znajdziesz w tekście nauszniki dla psa na sylwestra.

Nauszniki to jedna warstwa planu. Kalendarz przygotowań na kilka tygodni przed sylwestrem opisujemy w tekście jak przygotować psa do sylwestra, a pomysły na samą noc w poradniku jak pomóc psu w sylwestra. Więcej o tym, czym są nauszniki dla psa i kiedy mają sens, zbierzemy na osobnej stronie tematycznej.

Kiedy zgłosić się z psem do lekarza weterynarii?

Umów wizytę, gdy po głośnych wydarzeniach pies wyraźnie gorzej reaguje na dźwięki, przestaje słyszeć komendy, które wcześniej znał, potrząsa głową, drapie ucho, ma wydzielinę, krwawienie albo ból przy dotyku. Lekarz sprawdzi, czy za zmianą stoi hałas, woskowina, zapalenie czy wiek, i dobierze dalszy plan. Jeśli pies w sylwestra zachowuje się w sposób, który Cię niepokoi, a strach wraca i narasta, zapytaj też o pomoc behawiorystę. Nie podawaj psu żadnych leków bez konsultacji.

Najczęstsze pytania o fajerwerki i słuch psa

Najczęstsze pytania